VCM_062026_LR

TRANSPORT MANAGEMENT

toch op je limieten. Ik denk dat er nog weinig ruimte rest om bij hetzelfde vraagpatroon de routes verder te optimaliseren.” Voor Niels Agatz bevindt de grootste verbeter marge zich aan de vraagzijde. “Ik geloof sterk in het clusteren van leveringen en in ‘nud ging’ of het subtiel aansturen van de voor keuren van de klant. Vooraleer je die wapens inzet, moet je natuurlijk wel eerst de meest efficiënte routes kennen, want je moet weten in welke richting je de verwachtingen van de consument het best oriënteert. Daar maakt de almaar gesofisticeerdere planningssoftware nog altijd het verschil.” Directe of zachte aansturing De professor ziet verschillende manieren om de voorkeuren van de klant te beïnvloeden. “De eerste aanpak is een directe sturing. Dan meld je de klant dat je zijn buurt enkel op één of enkele tijdsblokken of dagen per week bezoekt. Dat lijkt de meest heldere manier van aansturing. Toch valt te vrezen dat de consu ment daar geen vrede mee neemt. Vermoe delijk lonkt hij dan naar de concurrentie. Een zachtere vorm van sturing gebeurt via een prijsprikkel. Daarbij bied je verschillende keu zes aan, maar ken je een voordeel toe voor de optie die jou als leverancier de hoogste effici ëntie biedt.” Hoewel de klant dan sneller jouw voorkeur volgt, ontstaan er opnieuw beperkingen. “Om te beginnen knabbelt een prijsprikkel aan je winstmarge. Zeker in de retailsector rest er op dat vlak nog weinig speelruimte. Boven dien bestaat de kans dat de klant zijn gedrag strategisch begint aan te passen. Wanneer hij weet dat een kans op kortingen bestaat, stelt hij zijn aankopen mogelijk uit tot het moment dat je ook effectief voordelen op je website afficheert”, licht prof. Agatz toe. “Als alterna tief schuif ik daarom een duurzaamheidsnud ging naar voren. Je geeft dan bijvoorbeeld via icoontjes met groene blaadjes aan hoe veel kilometers je bespaart en in welke mate je keuze de ecologische voetafdruk verlaagt. Ons onderzoek suggereert dat groene prikkels

“Supermarktleveringen zijn de Champions League van de laatste mijl. Als een bezorgmodel daar mogelijk is, dan moet dat voor andere sectoren ook lukken”, meent prof. Agatz.

aan het zo eenvoudig mogelijk te maken. Het ligt vaak meer voor de hand om de proces sen vooraf te stroomlijnen, dan al te veel in real time bij te sturen. Zo maak je het voor de klant ook voorspelbaarder. Ik ben daarbij een voorstander van heldere communicatie. Toen Coolblue zijn klanten meer keuzevrijheid ging bieden, leidde dat er enigszins verrassend niet toe dat veel meer consumenten de volgende dag al beleverd wilden zijn. Wanneer je op een open manier uitlegt waarom je bepaalde bezorgdagen voorstelt, zullen veel consumen ten daarin meestappen. Je hoeft dus niet alles eindeloos dynamisch en in real time uit te voe ren.” Wat volgens de professor minder werkt, is het wijzen op grote drukte aan leverancierszijde. “Tijdens de covidpandemie toonde de con sument begrip, maar nu zal hij zijn gedrag of verwachtingen omwille van dat perspectief niet bijstellen. Hij gaat er van uit dat je jouw zaken zelf op orde krijgt.” Maar ligt die oefe ning het eenvoudigst voor supermarkten met een eigen vloot of kunnen gespecialiseerde bezorgdiensten sneller efficiëntiewinst boe ken? “Externe bezorgers verwerken grote volumes van een breed spectrum van klanten. Dat maakt het lastig om optimaal in te spelen op de voorkeuren van elke opdrachtgever”, legt prof. Agatz uit. “Wanneer je louter voor eigen rekening rijdt, sta je zelf volledig aan het roer. Maar je ziet wel dat ook gespecialiseerde bezorgdiensten gebruik maken van nudging.”

zelfs beter kunnen werken dan prijsprikkels, omdat ze een steeds groter deel van de klan ten intrinsiek motiveren om milieubewuste keuzes te maken. Het is dan wel belangrijk dat die nudges een eerlijk en accuraat beeld geven van de impact van iemands keuze.” Het is ook mogelijk te sleutelen aan het moment waarop je bepaalde tijdsblokken voorstelt. “Volgens het klassieke patroon leert de leverhistoriek je op welke dagen je het best een bepaald gebied belevert. Je stelt de thuisleveringen in die zone dan enkel open op die specifieke dagen. Toch schuilt er dan nog altijd een risico wanneer verschillende klanten tegelijkertijd gebruikmaken van je online boe kingssysteem. Gelijktijdige interacties kunnen ervoor zorgen dat de vraag op een gegeven moment jouw beschikbare capaciteit van mensen en transportmiddelen overschrijdt. Maar als je de klant eenmaal belooft hem op een bepaald tijdstip te bezoeken, moet je dat ook waarmaken. Net daarom is een realtime benadering interessant. Je laat de mensen orders plaatsen en stuurt meteen automatisch bij: merk je dat de capaciteit van jouw mede werkers en vloot op een gegeven moment volledig benut is, dan blokkeer je dat tijdsslot en moet de klant voor een ander tijdsventster opteren.” Hou het eenvoudig Een kant-en-klare oplossing voor alle sectoren is er volgens Niels Agatz helaas niet. “Ik raad

75

VALUE CHAIN MANAGEMENT - MEI-JUNI 2026