VCM_092026_LR

SUPPLY CHAIN MANAGEMENT

betrekking op de ontwikkeling en het design van het product. Maar ook de supply chain zal zich moeten aanpassen om die herstelling te faciliteren.” “Met onze studies willen we een kader creëren met een generieke set van processen, dat tegelijk ook ruimte biedt om de individuele uit dagingen erin mee te nemen.” Strategie als uitgangspunt De kern van de nieuwe regelgeving ligt volgens prof. Karel Van Acker niet bij individuele produc ten, maar bij de volledige waardeketen. Dat daar nog heel wat ruimte voor verbetering is, blijkt uit de doctoraatsstudie van Alix Langenaeker, die naast professor Philippe Nimmegeers ook werd begeleid door professor Christof Defryn. Christof Defryn legt uit: “Wanneer individuele ondernemers de term circulariteit in de mond nemen, gaat het vaak om een nuttige herin troductie van een specifieke materiaalstroom. Maar weinig bedrijven maken deel uit van een volwaardige circulaire supply chain. Circulariteit kent ook veel vormen en lagen. Gaat het bijvoor beeld om gesloten kringlopen, waarbij je een product na gebruik recycleert tot hetzelfde pro duct of om een open kringloop met recyclage tot producten voor andere sectoren?” Het onderzoek van Alix Langenaeker spitst zich vooral toe op het strategische niveau. “De meeste onderzoeken vertrekken van één bepaalde strategie, zoals recyclage. Maar eigen lijk moet je eerst nagaan welke vorm van circu lariteit het meest aangewezen is voor jouw pro ducten en supply chain. Een tweede belangrijk

domein is de collectiestrategie. Hoe je produc ten verzamelt, heeft eveneens een grote impact op het verdere verloop van de circulaire keten. Het is bijvoorbeeld belangrijk om te weten in welke volumes en in welke staat goederen terugkeren.” De verschillende mogelijkheden voor circula riteit vatten experts en academici vaak samen in de R-strategieën. Ook de FOD Economie beschouwt ze als een belangrijke leidraad. Prof. Philippe Nimmegeers: “De eerste drie stra tegieën bevinden zich aan het begin van de keten: afwijzen (refuse), heroverwegen (rethink) en verminderen (reduce). Daarom zijn ze min der relevant binnen de scope van dit onderzoek. Daarna volgen hergebruiken (reuse), repare ren (repair), renoveren (refurbish), herfabricage (remanufacture), herbestemmen (repurpose), recycleren (recycle) en het omzetten van rest stromen in energie (recover).” De FOD Economie geeft aan dat ze die volgorde niet toevallig kiest, maar de R-strategieën rang schikt van meest naar minst duurzaam. Vol gens Alix Langenaeker schiet die benadering tekort. “De volgorde houdt geen rekening met de productspecifieke karakteristieken. Want is het wel duurzaam om een oude en vervui lende auto of wasmachine te herstellen? Aan gezien een nieuw toestel veel minder energie verbruikt, is het misschien meer aangewezen om nog enkele onderdelen te hergebruiken of het toestel te recycleren. Ook veiligheidsover wegingen spelen mee. Ik raad ondernemingen daarom aan om vooraf hun huiswerk te maken. Kies dus eerst de optimale strategie en ga dan pas na hoe je die kunt uitwerken, veeleer dan een suboptimale strategie te willen verbete ren.” Een van de grootste obstakels voor circulariteit is volgens prof. Karel Van Acker het gebrek aan informatie-uitwisseling tussen de schakels in de keten. Recyclagebedrijven weten niet altijd hoe producten zijn samengesteld of hoe ze die veilig en efficiënt kunnen ontmantelen. Herstel R-strategieën kennen beperkingen

Prof. Christof Defryn: “Wanneer individuele ondernemers de term circulariteit in de mond ne men, gaat het vaak om een nuttige herintroductie van een specifieke materiaalstroom. Maar weinig bedrijven maken deel uit van een volwaardige circulaire supplychain.”

lers missen dan weer technische informatie om onderdelen te vervangen of te reviseren.

C. Defryn: “Circulariteit is een verhaal van vele partijen: het gaat niet enkel om producen ten, logistieke dienstverleners of retailers. Ook externe actoren, zoals recyclagebedrijven en verzamelpunten, en de gebruiker dien je bij de transacties te betrekken. Je moet alle neuzen in dezelfde richting krijgen. Maar in de praktijk stu ren slechts één of enkele schakels de volledige keten aan, vaak in reactie op veranderende wet geving. Niet zelden treedt voor die spelers het kostenplaatje op de voorgrond. Toch zou duur zaamheid, het uiteindelijke belangrijkste motief voor circulariteit, altijd de belangrijkste beweeg reden moeten vormen.” Nood aan een generiek model Veel bestaande modellen zijn ontwikkeld voor één specifiek bedrijf of één sector. Daardoor zijn ze moeilijk toepasbaar in andere situaties. Als tegengewicht stellen de auteurs een meer alge meen raamwerk voor.

35

VALUE CHAIN MANAGEMENT - SEPTEMBER-OKTOBER 2026