VCM_112026_LR

FLASH

FIGUUR 8 Wie draagt de grondstoffenrekening

len verkleinen de afhankelijkheid van primaire bronnen alleen wanneer kwaliteit, beschikbaarheid en volumes voldoende betrouwbaar zijn.

Nederland

België

FIGUUR 6 Afhankelijkheid van schaarse grondstoffen

43%

Klanten

41%

28%

Nederland

België

Consumenten

27%

61%

Niet of enigszins afhankelijk, zonder direct risico

15%

45%

Leveranciers

21%

38%

18%

Merkbaar afhankelijk, maar nog geen actie

Kosten worden niet doorgerekend

20%

33%

0%

20%

40%

60%

80%

Grotendeels / zeer afhankelijk, met gevolgen of risico voor continuïteit

21%

35%

ven de gewenste ondersteuning. Los daarvan blijkt uit de vragen over genomen maatregelen dat Nederlandse respondenten ook vaker daad werkelijk samenwerken met ketenpartners. Ook de eigen acties verschillen. Om minder afhankelijk te worden van schaarse grondstoffen zet 30 procent in België actief in op hergebruik of recycling, tegenover 40 procent in Nederland. Inzicht in materiaal- en afvalstromen wordt genoemd door respectievelijk 25 en 35 procent. Hoewel Belgische respondenten vaker een continuïteitsrisico melden, rapporteren zij deze concrete maatregelen minder vaak dan Neder landse. Waardebehoud als strategische opdracht Milgro plaatst de bevindingen in het perspectief van het Circularity Gap Report 2026. Volgens de daarin aangehaalde berekening gaat wereld wijd jaarlijks circa 25,4 biljoen euro verloren door lineair materiaalge bruik. Voor individuele bedrijven draait de vraag om het eigen materi aalverlies, de productlevensduur en onbenutte restwaarde. Voor organisaties begint de vertaalslag met een nulmeting van de eigen materiaalstromen en kritische afhankelijkheden. Daaruit kunnen indicatoren volgen voor het aandeel secundaire materialen, herge bruik, gemiddelde levensduur of restwaardebehoud. Vervolgens moe ten die doelen doorwerken in ontwerp, inkoop en operations, met dui delijke afspraken tussen de betrokken ketenpartners. Nederlandse respondenten melden vaker meetbare circulaire doelen, verschillende operationele maatregelen en ketensamenwerking. Ook noemt een iets groter aandeel zich minstens deels circulair. Belgische respondenten plaatsen zichzelf vaker in de hoogste circulariteitscate gorie en melden vaker een continuïteitsrisico, maar missen ook vaker inzicht in kritische grondstoffen. Dat hogere aandeel gemelde risi co’s is geen bewijs van een betere risicoaanpak. In beide landen blijft de verankering van circulariteit in ontwerp en operations beperkt. De volgende stap ligt in het verbinden van de afzonderlijke inspanningen: materiaalkeuzes, retourstromen en waardebehoud moeten onderdeel worden van de manier waarop het bedrijf wordt gestuurd. Bronnen: de Belgische en Nederlandse edities van de Grondstoffenbarome ter 2026 van Milgro.

0%

20%

40%

60%

80%

De rekening doorschuiven biedt weinig houvast Wanneer de kosten oplopen, grijpen veel organisaties eerst naar hun prijzen. In België rekent 41 procent de grondstoffenkosten door aan klanten en 27 procent aan consumenten. De Nederlandse aandelen zijn met 43 en 28 procent vrijwel gelijk. Een derde van de Belgische organi saties rekent de kosten niet door; in Nederland is dat 38 procent. Door rekenen kan de marge beschermen, maar verkleint de afhankelijkheid van schaarse materialen niet. (Figuur 8) Beide landen kijken nadrukkelijk naar de overheid. In België vindt 54 procent dat zij bedrijven moet verplichten anders met grondstoffen om te gaan, tegenover 53 procent in Nederland. Tegelijk vindt in beide landen 32 procent geen van de voorgelegde wettelijke kaders relevant voor de eigen sturing op circulariteit en grondstoffengebruik. De ondersteuningsbehoeften verschillen wel. Belgische organisaties noemen meer duidelijkheid vanuit de overheid of Europa het vaakst, met 27 procent. In Nederland staat betere samenwerking met leveran ciers en afnemers bovenaan, met 33 procent. Belgische organisaties noemen die samenwerking met 24 procent. Deze antwoorden beschrij

FIGUUR 7 Afhankelijkheid van schaarse grondstoffen

Nederland

België

43%

Hogere inkoopprijzen

41%

35%

Langere levertijden

30%

37%

Nog weinig merkbaar

19%

n.b.

Druk op marges

22%

n.b.

Minder keuze uit leveranciers

21%

n.b.

Productaanpassingen noodzakelijk

19%

n.b.

Andere

1,6%

0%

20%

40%

60%

80%

7 VALUE CHAIN MANAGEMENT - NOVEMBER-DECEMBER 2026